Posts

Showing posts from October, 2025

Ντομένικο Λοζούρντο: Ο Φίχτε, η εθνική αντίσταση και η γερμανική κλασική φιλοσοφία (1983)

Image
Domenico Losurdo: Fichte, la resistenza antinapoleonica e la filosofia classica tedesca, στο: Studi storici, τ. 1-2, Απρίλιος 1983, σ. 189-216. 1. Ο ύστερος Φίχτε και η θέση των "Γερμανικών Απελευθερωτικών Πολέμων" στην ιστορία. Ο Φίχτε των Λόγων προς το Γερμανικό Έθνος ως υποκινητής της αντιναπολεόντειας αντίστασης επιβαρύνεται από προκαταλήψεις που είναι ακόμη δύσκολο να ξεπεραστούν. Ας πάρουμε επίσης έναν εξαιρετικό ερμηνευτή της ιστορίας της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας, μάλιστα της πολιτιστικής και πολιτικής ιστορίας της Γερμανίας, δηλαδή τον Γκέοργκ Λούκατς. Η κρίση του για τον ύστερο Φίχτε είναι μια κρίση πλήρους απόρριψης: η φιλοσοφία του έχει πλέον "εξαντληθεί εγγενώς"· η "καριέρα του ως αυθεντικού φιλοσόφου ευρωπαϊκής σημασίας" έχει τελειώσει· ο Φίχτε έχει "ναυαγήσει", πράγματι "τραγικά ναυαγήσει", στην "αδιάλυτη φύση των αντιφάσεων" που καθόρισαν και συνόδευσαν την αντιναπολεόντειη εξέγερση στη Γερμανία. Αν σε φιλ...

Πόλεμος και Ειρήνη στη σκέψη των Χέρντερ, Σλέγκελ και Φίχτε

Image
  Wolfgang Förster: Krieg und Frieden im Blickfeld der klassischen deutschen bürgerlichen Philosophie, στο: Wolfgang Eichhorn (επιμέλεια): Philosophie im Friedenskampf, εκδ. Akademie-Verlag, Βερολίνο, 1977, σ. 114-117 και 122-126. Για τον J. G. Herder (1744-1803), η ειρήνη είναι η φυσική κατάσταση της ανθρώπινης φυλής. Όλες οι κυβερνήσεις είναι απλώς «κυβερνήσεις έκτακτης ανάγκης» και ουσιαστικά περιττές. Ο πόλεμος και η βία είναι και οι δύο αιτίες της εμφάνισης της προ-αστικής κοινωνίας, που βασίζεται σε βαθιές κοινωνικές αντιφάσεις και στα εγγενή χαρακτηριστικά τους. Η αυξανόμενη επικράτηση της ανθρωπότητας και η ωρίμανση των αστικών συνθηκών διαβίωσης οδηγούν στην εξάλειψη του πολέμου από τη ζωή της κοινωνίας. Ο Herder πιστεύει μάλιστα ότι η πρόοδος της τέχνης του πολέμου εξαλείφει ήδη τον πόλεμο, τουλάχιστον εν μέρει, κάτι που είχε ήδη αρχίσει να γίνεται εμφανές στο παρελθόν. Η ιδέα της ειρήνης είναι η εσωτερική λογική συνέπεια της αντίληψης του Herder για την ανθρωπότητα και τ...

Ντομένικο Λοζούρντο: Σιωνισμός, αντισιωνισμός και αντισημιτισμός

Image
  Σελίδες 205-247 από το βιβλίο του Ντομένικο Λοζούρντο "Η γλώσσα της Αυτοκρατορίας, Λεξικό της Αμερικανικής Ιδεολογίας", εκδόσεις Α/συνέχεια, 2010, μετάφραση: Άβα Μπουλούμπαση 1. «Ο σιωνισμός ως μορφή αντισημιτισμού» Όπως .έχει πει ένας φιλόσοφος, από τους πιο αγαπημένους των εντύπων της κυρίαρχης ιδεολογίας (Μπερνάρ Ανρί Λεβί), όπως ο αντιαμερικανισμός έτσι και ο «αντισιωνισμός είναι μια μορφή αντισημιτισμού». Ξεκαθαρίσαμε μέχρι τώρα το ανυπόστατο του πρώτου ισχυρισμού. Μήπως ο δεύτερος είναι πιο πειστικός; Γνωρίζουμε καλά τις ριζικές μεταβολές που υπέστησαν στην ιστορία οι έννοιες των λέξεων που αποτελούν και το αντικείμενο αυτού του βιβλίου, όμως η σύγχρονη ερμηνεία του «αντισιωνισμού» μας θυμίζει ένα πολύ χαρακτηριστικό γεγονός. Στα τέλη του 19ου αιώνα ο Χερτζλ καταγράφει τη διαδεδομένη -τότε- άποψη που θεωρούσε «το σιωνισμό ως μια μορφή αντισημιτισμού». Και όχι άδικα, γιατί με την πραγμάτωση του σιωνιστικού οράματος θα μπορούμε να πούμε: "Οι αντισημίτες είχαν δίκιο...